দ্বিতীয় বছৰ, দশম সংখ্যা, জুলাই, ২০১৮
চ’ৰাঘৰ / ইত্যাদি / প্ৰথম অসমীয়া আভিধানিক টেঙাই মহন৷৷ টুনুজ্যোতি গগৈ৷৷
হালধিবাৰীত অৱস্থিত টেঙাই মহনৰ মৈদাম

প্ৰথম অসমীয়া আভিধানিক টেঙাই মহন৷৷ টুনুজ্যোতি গগৈ৷৷

অসমৰ ভাষা বিজ্ঞান চৰ্চা বা অভিধান প্ৰণয়নৰ ইতিহাসত টেঙাই মহন নামৰ ভাষাবিদ আৰু আভিধানিক গৰাকী ৰহস্যজনকভাৱে উপেক্ষিত হৈ থাকিলেও তাই-আহোম ভাষাটোক চলমান কৰি ৰাখিবৰ বাবে যিসকল ব্যক্তিয়ে অহোপুৰুষাৰ্থ কৰিছিল, সেইসকলৰ ভিতৰত টেঙাই মহন পণ্ডিত অন্যতম৷ আহোম সম্প্ৰদায়ৰ পুৰোহিত মহন-দেওধাই-বাইলুংসকলে অনেক প্ৰতিকুলতাৰ মাজতো তাই-আহোম ভাষাটোৰ চৰ্চা অব্যাহত ৰাখিছিল আৰু সেইসকলৰে কোনো কোনো দূৰদৰ্শীলোকে চিন্তা কৰিছিল যে ভাষা এটা জীয়াই ৰাখিবলৈ হ’লে প্ৰথমে সেই ভাষাটোৰ শব্দবোৰ ধৰি ৰাখিব লাগিব৷ ভাষা এটা নতুনকৈ শিকিবলৈ হ’লেও প্ৰয়োজন হয় ভাষাটোত থকা শব্দবোৰৰ এখন তালিকা৷ এনে উদ্দেশ্যৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখিয়েই ১৭৯৫ চনত চাও ছ্যু-হিৎ-পং-ফা বা গৌৰীনাথ সিংহৰ ৰাজত্বৰ শেষৰ ফালে টেঙাই মহন নামৰ তাই-আহোম ভাষাপ্ৰেমী গৰাকীয়ে বৰ ‘কাকৎ-হ-ম্যুং’ পুথি এখনৰ ৰচনা সম্পূৰ্ণ কৰিছিল৷ [‘কাকৎ-হ-ম্যুং’ৰ অৰ্থ হ’ল ‘নিজ দেশ’ অৰ্থাৎ ‘মুৗং দুন-ছুন-খাম’ত প্ৰচলিত আহোম শব্দসমূহৰ অৰ্থ সহ শব্দকোষ৷]

সাঁচিপাতৰ ওপৰত লিখা এই পুথিখনত চল্লিছ খিলা কাকত আছিল৷ প্ৰতিখিলা কাকতৰ আকাৰ ৪২+১০ ছেন্টিমিটাৰ আৰু প্ৰতি পৃষ্ঠাতে আঠটাৰ পৰা নটা পৰ্যন্ত শাৰী আছিল৷ ইয়াত লিখিত প্ৰতিটো শব্দৰ বিপৰীতে অসমীয়াত হ’ব পৰা সকলোবোৰ অৰ্থ সন্নিবিষ্ট কৰা হৈছিল৷ এইখনেই হ’ল প্ৰথম আহোম-অসমীয়া অভিধান৷
১৮২৬ চনত ইয়াণ্ডাবু সন্ধি সম্পাদিত হোৱাৰ পাছত বেংগল তথা ভাৰতৰ বিভিন্ন ঠাইৰ পৰা বহু বিদ্বান লোক অসমলৈ আহিছিল৷ গৱেষণা বা অন্য কাৰণত তেওঁলোকে বহুতো তাই-আহোম ভাষাত লিখিত সাঁচিপতীয়া পুথি আহোম পৰিয়ালৰ পৰা চলেৰে বাহিৰলৈ লৈ গৈছিল৷

১৯১২ চনত কোচবিহাৰৰ কৈলাশ চন্দ্ৰ সেন নামৰ লোক এজন অসমলৈ আহিছিল৷ তেওঁৰ হাতৰ পৰা টেঙাই মহেন লিখা বৰ ‘কাকৎ-হ-ম্যুং’ পুথিখন উদ্ধাৰ হয় আৰু সেইখন কালক্ৰমত অসমৰ বুৰঞ্জী আৰু পুৰাতত্ব অধ্যয়ন বিভাগৰ হস্তগত হয়৷ ১৯৩২ চনত বুৰঞ্জী আৰু পুৰাতত্ব অধ্যয়ন বিভাগে এই অমূল্য পুথিখনৰ সম্পাদনাৰ দায়িত্ব নন্দনাথ দেওধাই ফুকনক দিয়ে৷ সম্পাদনাৰ ক্ষেত্ৰত জাগীৰ আনন্দৰাম গোহাঁইদেৱেও সহায়-সহযোগ আগবঢ়াইছিল৷ তেওঁলোকে ছমাহ মান কাম কৰাৰ পাছত সম্পাদনাৰ দায়িত্ব লয় বিমলা কান্ত বৰুৱাই৷ বৰুৱাই সম্পাদনাৰ ক্ষেত্ৰত ম-লুং চাও ডম্বৰুধৰ দেওধাই ফুকনৰ পৰা বিভিন্ন ক্ষেত্ৰত সহায় লৈছিল৷

টেঙাই মহনে লিখি থৈ যোৱা তাঈ শব্দবোৰৰ ইংৰাজী প্ৰতিশব্দ, ইংৰাজী আৰু অসমীয়া লিপিত সিবোৰৰ উচ্চাৰণ, কিছুমান নতুন তাই শব্দ সংযোজন কৰি লিখা বৰ ‘কাকৎ-হ-ম্যুং’ পুথিখনেই হ’ল অসমৰ বুৰঞ্জী আৰু পুৰাতত্ব অধ্যয়ন বিভাগৰ দ্বাৰা ১৯৬৪ চনত প্ৰকাশ কৰা ‘আহোম লেক্সিকন্স’ৰ ‘বৰ অম্ৰ’ খণ্ডটো৷

এই টেঙাই মহনকেই প্ৰথমজন বিলাত ফেৰৎ অসমীয়া বুলি কোৱা হয়৷ গৌৰীনাথ সিংহৰ ৰাজত্ব কালত অৰ্থাৎ ১৭৮৭ চনত তৃতীয় মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ সূচনা হৈছিল৷ এই বিদ্ৰোহ দমনৰ বাবে গৌৰীনাথে ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ ওচৰত সহায় বিচৰাত কোম্পানীয়ে কেপ্টেইন ৱেলচৰ নেতৃত্বত এদল ইংৰাজ ফৌজ পঠিয়াই এই বিদ্ৰোহ দমন কৰিছিল৷ এই উপকাৰৰ বিনিময়ত স্বৰ্গদেৱে ইংৰাজসকলক এখন চুক্তি কৰি অসমত বেপাৰ কৰিবলৈ অনুমতি দিয়ে৷ এইদৰে এবাৰ লোণৰ বেপাৰ কৰিবলৈ দিখৌৱেদি জাহাজেৰে উজাই আহোঁতে ইংৰাজ বেপাৰীসকলে দিখৌৰ সোঁতত উটি অহা এবাকচ তাই ভাষাত লিখিত সাঁচিপতীয়া পুথি উদ্ধাৰ কৰে৷ সেই সাঁচিপতীয়া পুথিসমূহ ইংৰাজসকলে ইংলেণ্ডলৈ লৈ যায় আৰু পুথিসমূহৰ অৰ্থোদ্ধাৰ কৰিব বিচাৰি অনুসন্ধিৎসু ইংৰাজসকলে অসমৰ পৰা এজন তাই ভাষাৰ পণ্ডিত বিচাৰি পঠায়৷ সেইমৰ্মে ৰাজমন্ত্ৰী পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁয়ে টেঙাই মহনক ইংলেণ্ডলৈ পঠিওৱাৰ ব্যৱস্থা কৰে৷ টেঙাই মহনে ইংলেণ্ডত ছয় বছৰ থাকি সেই পুথিবোৰৰ পাঠোদ্ধাৰ কৰে আৰু দুজনমান ইংৰাজকো তাই ভাষা শিকায়৷ টেঙাই মহনে সেই ছয়ছৰতে ইংৰাজী ভাষাটো খৰছি মাৰি শিকিছিল৷ অৱশ্যে, টেঙাই মহনৰ ইংলেণ্ড ভ্ৰমণৰ সম্পৰ্কত বিস্তৃত তথ্য এতিয়াও উদঘাটন হোৱা নাই৷

ঐতিহ্যমণ্ডিত চৰাইদেউত ১৭১৫ চনত জন্ম গ্ৰহণ কৰা এই ভাষাবিদজনৰ মৃত্যু হৈছিল ১৮২৩ চনত৷ জীৱনৰ শেষৰ ফালে তেওঁ খোৱাঙলৈ উঠি গৈছিল বুলি জনা যায়৷

মন্তব্য দিয়ক

আপোনৰ ইমেইল ঠিকনা প্ৰকাশ কৰা নহ'ব । বাধ্যতামূলক শিতানসমূহ * ৰে চিহ্নিত কৰা হৈছে